به گزارش برترین خبر ، حجت الاسلام سلیمان حلیمی جلودار دکتری علوم سیاسی معاون فرهنگی واجتماعی سازمان بسیج اساتید دانشگاه ها ومراکز آموزش عالی استان مازندران گفت:یکی از ابزارهای بسیار مهم در دستیابی به اهداف سیاست خارجی کشورها در صحنههای مختلف جهانی، استفاده از دیپلماسی است که اهمیت آن در اسلام از ابتدای رسالت پیامبر اکرم(ص) از سوی ایشان مورد توجه و اهتمام جدی قرار گرفته است. فرستادن سفیر و نماینده به سوی قدرتهای بزرگ آن زمان، فرستادن سفیران اسلام جهت تبلیغ و ارشاد مردم سرزمین حجاز و دیگر مناطق به دین مبین اسلام و مذاکرات و پیمانهای مختلف با قبایل و سران آنها، همگی نشان از اهمیت و توجه مضاعف به دیپلماسی در اسلام بوده است.
بنابراین، شناخت ابعاد مدیریتی درروابط خارجی دولت اسلامی، و بهکارگیری شیوههای مناسب دیپلماسی، باعث شد تا اسلام درفراسوی مرزهای دولت اسلامی گسترش یابد.
اسلام درصدد ساختن جهانی است که همه انسان ها بتوانند با تفاهم و تعاون زندگی کنند . تاریخ روابط بین الملل در اسلام، میزان گرایش جامعه اسلامی به روابط بین المللی و احترام به اصول حاکم بر آن را به خوبی نشان می دهد .
تاریخ روابط بین الملل اسلام گواه صادقی بر قدمت نظام حقوق بین الملل اسلامی است و میزان گرایش جامعه اسلامی به ایجاد روابط بین المللی و احترام به مقررات حاکم بر آن رانمایان می کند .
آنچه امروز از واقعیات روابط بین الملل مشهود است این که؛ عموماً ماهیت اصول و روش ها در روابط بین الملل، سیاست بین الملل و دیپلماسی با موازین انسانی و اخلاقی سازگار نیست و آمیختگی آن با مواردی چون: شیوه های زیرکانه و شیطنت آمیز، دسیسه، فریب، توطئه های گوناگون، اتکا به قدرت، سوء استفاده از ضعف ها، تطمیع، حمایت های موسمی و صوری، تحمیق و ایجاد خوش بینی، تزویر و ریا، تهدیدات و اظهارات دروغین، رفتار حاکمانه، عهد شکنی، فریبکاری و نفاق و دیگر اصول و روش های منفی کاملا آشکار است.
روابط قدرت های استکباری با کشورهای دیگر از مصادیق آشکار استفاده از اصول و روش های منفی در دنیای امروز است.
یکی از محورهای تحول در دیپلماسی اسلامی، تحول در اصول دیپلماسی اسلامی است
اصولی که پیامبر در صدر اسلام در روابط خارجی مورد توجه قرار داد به تدریج در اعصار بعدی دچار دگرگونی شد . اصول پیامبر اسلام در روابط خارجی عبارتند از: ۱. اصل نفی سبیل (استقلال) ۲. اصل تامین امنیت; ۳. اصل دعوت; ۴. اصل دفاع از اصول; ۵. اصل عزت و کرامت; ۶. اصل احترام به قراردادها و پیمان ها .
در نگرش اسلامی، هدف اساسی تأمین و تقویت منافع بشر و در حقیقت، اعتلای بشریت است؛ زیرا بر مبنای این نگرش، منافع ناشی از اعتلای بشریت آن قدر زیاد است که باعث انتفاع کشور اسلامی نیز خواهد شد. از این جهت، دیپلماسی در نگاه اسلامی مبتنی بر اصول خاصی است که توحید از مهمترین مبانی و اصول سیاست خارجی دولت اسلامی است؛ زیرا اعتقاد به یگانگی خداوند زیر بنا و اساس همه ادیان آسمانی بخصوص اسلام است و تمام شئون آن اعم از عقاید، احکام و اخلاق بر آن استوار است. وتوحید ، هدف اصلی دیپلماسی اسلام در روابط بین الملل با مدیریت پیامبر (ص) بود.
پیامبر اسلام (ص) در طول تاریخ روابط سیاسی با اقوام و ملتها ودر تمامی برخوردهای سیاسی با نمایندگان آنها و سران کشورها که جز در موارد خاصی به مخاصمه انجامید، اغلب موفق بود و این برخوردها یا به اسلام آوردن آنها منتهی می شد یا به توافقها وامضای قرادادهایی می انجامید. در هیچ کدام از این موارد نه خود پیامبر (ص) و نه نمایندگانش هرگز از فریبکاری، دسیسه بازی، دروغ گفتن، نفاق افکنی،گزافه گویی، عهد شکنی تزویر و دیگر خصلتهای ضد ارزش استفاده نکرده وهمواره از سادگی وصداقت به جای ابهام گویی و دو پهلو سخن گفتن به نفع خود وطرف مقابل بهره گرفتند. همچنین از نمایندگان اقوام و ملل ومکاتبات وحتی هدایای روسای کشورها استقبال کردند وهرگز در روابط و برخوردها منفعل نبودند وابتکار عمل را در دست داشتند و هرگز مقهور قدرت و قدرت نمایی نشدند و در مواردی که از نظر قدرت نظامی و موقعیت سیاسی در موقعیت نابرابری بودند، تن به سازش وسستی ندادند و اصول را فدای روابط مقطعی ومصالح زود گذر نکردند.پیامبر اسلام (ص) در روابط دیپلماتیک نه فریب وعده های دیگران را می خورد و نه خود وعده هایی می داد که اطمینان بر اجرای آن نبود و همواره از برخوردهایی که موجب تنفر و سلب اعتماد طرف،مقابل می شد، اجتناب می ورزید و در عین حال، شیوه ای را در پیش می گرفت که او از ملایمت وی سوء استفاده نکند و به طمع نیفتد.
حکومت های مسلمان چه در سیاست داخلی و چه در روابط بین الملل و عرصه جهانی، باید عملکردی مبتنی بر اخلاق داشته باشند اما نباید بازیچه بی اخلاقی های سایر بازیگران بین المللی قرار بگیرند، یا فریب و نیرنگ دیگران، در اینها کارگر افتد. البته در بسیاری از موارد حاکمان و حکومت های مسلمان ناچار به تحمل هزینه رفتارهای غیر اخلاقی دیگران می شوند، ولی تا جایی که به خود آنها بستگی دارد نباید زمینه سوء استفاده غیر اخلاقی سایر بازیگران را فراهم آورند.
به قلم حجت الاسلام سلیمان حلیمی جلودار دکتری علوم سیاسی معاون فرهنگی واجتماعی سازمان بسیج اساتید دانشگاه ها ومراکز آموزش عالی استان مازندران
