از شکار مرال تا پاسداری از مرال؛ روایت تغییر در جنگل‌های نکا
در دل جنگل‌های صعب‌العبور نکا، جایی که فصل گاوبانگی مرال‌ها را به یکی از حساس‌ترین دوره‌های سال برای حیات‌وحش تبدیل کرده است، گروهی از مردانی حضور دارند که داستانشان با بسیاری از نیروهای حفاظتی متفاوت است؛ شکارچیانی که روزگاری مرال را شکار می‌کردند، امروز بدون دریافت حقوق و با هزینه شخصی، شب و روز در جنگل می‌مانند تا از همان گونه‌ای حفاظت کنند که زمانی طعمه شکارشان بود.
خبرنگار برترین خبر؛ مهناز قبادی
به گزارش برترین خبر، جمعه‌ای در شهریورماه، همزمان با فصل گاوبانگی و آغاز دوره تولیدمثل مرال‌ها، مسیر جنگل‌های حفاظت‌شده نکا را در پیش گرفتیم؛ سفری یک‌روزه که بیش از آنکه روایت یک گردش در طبیعت باشد، داستان آدم‌هایی بود که مسیر زندگی‌شان را از شکار به حفاظت تغییر داده‌اند.
همراه با سید محمود هادیان، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نکا و جمعی از خبرنگاران، راهی مناطق جنگلی این شهرستان شدیم. نخستین مقصد، مرتفع‌ترین نقطه جنگل در منطقه حفاظت‌شده مورمِلا بود؛ منطقه‌ای که بیش از ۱۵ نفر از همیاران طبیعت در آن برای جلوگیری از ورود شکارچیان مستقر شده بودند.
چادرهای ساده، مسیرهای دشوار و مردانی که ساعت‌ها در ارتفاعات جنگلی پیاده‌روی می‌کنند، تصویری متفاوت از حفاظت از محیط زیست ارائه می‌داد. این افراد نه نیروی حقوق‌بگیر اداره محیط زیست هستند و نه برای حضورشان در جنگل دستمزدی دریافت می‌کنند؛ بسیاری از آنها حتی غذای روزانه خود را نیز از خانه تهیه کرده و با هزینه شخصی راهی ارتفاعات می‌شوند.
یکی از همیاران طبیعت در این باره می‌گوید گاهی حفاظت از منطقه به یک روز کامل پیاده‌روی در جنگل‌های کوهستانی و صعب‌العبور نیاز دارد؛ کاری که به گفته او خستگی زیادی به همراه دارد، اما علاقه به طبیعت و انگیزه شخصی باعث شده است این سختی‌ها را تحمل کنند.
اما پشت این حضور داوطلبانه، داستانی مهم‌تر پنهان است؛ داستان تغییر.
بخشی از همین همیاران طبیعت، سال‌ها پیش در میان شکارچیان شناخته‌شده مرال بودند. آنها مسیر جنگل را برای شکار می‌شناختند و مهارتشان در شکار این گونه زبانزد بود، اما امروز همان شناخت از جنگل و عادت به حضور در ارتفاعات، در خدمت حفاظت از حیات‌وحش قرار گرفته است.
به گفته این افراد، گفت‌وگوها و برخوردهای صمیمانه سید محمود هادیان با آنها در تغییر نگاهشان به شکار و طبیعت نقش داشته است؛ تغییری که موجب شده شکارچی دیروز، امروز در صف نخست مقابله با شکارچیان قرار گیرد.
این رابطه در جریان حضور خبرنگاران نیز به‌وضوح دیده می‌شد. استقبال گرم همیاران از هادیان و صمیمیت میان آنها نشان می‌داد همکاری شکل‌گرفته، صرفاً یک ارتباط اداری نیست و به رابطه‌ای انسانی و اعتمادمحور تبدیل شده است.
صبحانه‌ای ساده در ارتفاعات
پس از ساعت‌ها حضور در منطقه، صبحانه در چادر همیاران طبیعت صرف شد؛ سفره‌ای ساده با نیمرو، تخم‌مرغ محلی، عسل، گردو و چای که در همان ارتفاعات جنگلی برپا شده بود.
در همین جمع، بحث ایجاد یک پایگاه کوچک برای استقرار نیروهای حفاظتی نیز مطرح شد. هادیان با اشاره به ضرورت طی شدن مراحل قانونی و دریافت مجوزهای لازم، از پیگیری برای ایجاد ساختمانی کوچک در محل استقرار همیاران خبر داد؛ فضایی که بتواند شرایط حضور نیروهای حفاظتی، به‌ویژه در فصل گاوبانگی، را بهبود بخشد.
یکی از محیط‌بانان نیز اعلام کرد در صورت عملی شدن این طرح، حاضر است بخشی از مصالح مورد نیاز برای ساخت بنا را با هزینه شخصی تأمین کند؛ موضوعی که بار دیگر نشان‌دهنده انگیزه و همراهی نیروهای حاضر در منطقه بود.
یک ساعت در مسیر کلنگا
پس از خداحافظی با همیاران مورملا، مسیر کلنگا را در پیش گرفتیم. حدود یک ساعت رانندگی در جاده‌های جنگلی و کوهستانی، ما را به منطقه رساند؛ جایی که پس از اقامه نماز، ناهار در کنار همیاران طبیعت و نیروهای محیط زیست صرف شد.
حضور مسئول محیط زیست شهرستان در کنار نیروهای حاضر در عرصه و هم‌سفره شدن با آنها، فضای متفاوتی ایجاد کرده بود؛ فضایی که در آن فاصله میان مسئول و نیروهای میدانی کمتر به چشم می‌آمد و گفت‌وگوها بیشتر رنگ و بوی همراهی داشت.
در ادامه، بخش‌هایی از عرصه‌های طبیعی منطقه و محدوده اطراف ساختمان مورد بازدید قرار گرفت و درباره شرایط حفاظتی منطقه، وضعیت مرال‌ها در فصل گاوبانگی و برنامه‌های اداره محیط زیست نکا گفت‌وگو شد.
مهم‌تر از جنگل، داستان آدم‌ها بود
در این سفر یک‌روزه، زیبایی جنگل، ارتفاعات و مسیرهای سخت‌گذر تنها بخشی از آن چیزی بود که توجه را جلب می‌کرد. مهم‌تر از همه، داستان انسان‌هایی بود که نگاهشان به طبیعت تغییر کرده است.
شاید یکی از دشوارترین کارها در حفاظت از حیات‌وحش، تغییر نگاه انسان‌ها باشد؛ اینکه فردی که روزگاری شکارچی بوده، امروز خود را در برابر شکارچیان قرار دهد و برای حفظ همان گونه‌ای تلاش کند که زمانی شکار می‌کرد.
فصل گاوبانگی، این تغییر نقش را پررنگ‌تر می‌کند. در روزهایی که مرال‌های نر با بانگ‌های ویژه خود وارد دوره جفت‌گیری می‌شوند و حساسیت حضور شکارچیان در زیستگاه آنها افزایش می‌یابد، حضور همیاران طبیعت در دل جنگل می‌تواند نقش مهمی در کاهش تهدیدها داشته باشد.
داستان همیاران طبیعت نکا شاید در ظاهر، روایت چند مرد داوطلب در دل جنگل باشد؛ اما در واقع می‌تواند نمونه‌ای از ظرفیت اجتماعی حفاظت از محیط زیست باشد؛ ظرفیتی که نشان می‌دهد گاهی برای نجات طبیعت، تنها به نیروی بیشتر نیاز نیست، بلکه باید نگاه انسان‌ها را نیز تغییر داد.
در نکا، برخی شکارچیان دیروز امروز نگهبانان مرال شده‌اند؛ مردانی که بدون حقوق و با هزینه شخصی، مسیرهای دشوار جنگل را طی می‌کنند تا صدای گاوبانگی مرال‌ها، به جای آنکه نشانه‌ای برای شکار باشد، نشانه‌ای از ادامه حیات این گونه ارزشمند در جنگل‌های مازندران باشد.
شایان ذکر است؛ بیش از ۲۰ شکارچی سابق در گفتگو با اصحاب رسانه علت تغییر مسیر و همیار محیط زیست شدن را مهرورزی و اخلاق نیک دکتر هادیان دانستند.
